İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

25 MAY
13:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
12:45 Rəqsanəyə nə olub? - “Yaşamaq istəmirəm“
12:35 Maya və karbonatla gözəllik
12:23 Ayaq masajı edəndə orqanizmdə nə baş verir?
12:11 Adi kələmdən yay salatı - Hazırlanma qaydası
12:00 Şenol Günəş “Beşiktaş“dan ayrıldı
11:48 Sümük iliyi yedikdə nə baş verir? - Faydalarını saymaqla bitmir
11:36 Mbappe ən yaxşı bombardir oldu
11:25 İnsan hüceyrələri istifadə edilərək mini beyin surəti hazırlandı
11:16 Kosmosda uçan robotlar sınandı
24 MAY
18:00 Leroy Sane üçün 80 milyon avro
17:47 Runi məşqçi olacaq
17:35 “Yeni ulduz“ yenidən başlayır?
17:23 “Kasıb qızam, öz şotuma bərk gedirəm“ – Səidə Sultan
17:11 Fındığın faydaları
17:00 İmmunitetinizin zəif olduğunu göstərən əlamətlər
16:49 Bunlar bizi zobdan qoruyacaq. Sadə tövsiyyələr
16:38 Şəkərli diabet xəstələri bu meyvələri yeyə bilər. SİYAHI
16:25 Qalxanvari vəzi üçün ƏN FAYDALI QARIŞIQ
16:12 İftarla imsak arasında nə qədər su içmək lazımdır?
16:00 Bu ədviyyatı qatığa əlavə edib yesəniz...
15:48 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
15:36 “Ailədə olan hər şeyin səbəbkarı kişilərdir“
15:25 Uzun və sağlam saç istəyənlər oxusun - MƏSLƏHƏT
15:12 Tuxeldən Neymar və Mbappe açıqlaması
15:00 Dəri çatlarını belə yox edin - ÜSUL
14:48 NASA elan etdi - Türklər birinci oldu
14:33 Evdə sadə tonik necə hazırlanir
14:23 Tez Saç uzatmaq üçün məsləhətlər
14:14 Emil Balayev ən yaxşılar arasında
14:00 Əliyar Ağayev Fransaya gedir
13:47 “27 yaşımda oxumağa başlamışam“ - Əməkdar artistdən TƏƏCCÜBLƏNDİRƏN AÇIQLAMA
13:38 Bu kəndin sakinləri şəhərə getmir
13:29 Alp dağının zirvəsindəki evin sirri
13:15 İmtahanlara necə hazırlaşmalı: 12 məsləhət
13:00 Dünya üzrə turist axını bu ilin birinci rübündə 4 faiz artıb
12:47 Bu ölkədə ən kiçik məktəb 12 kvadratmetrdir
12:38 Qızının ad gününə taxtadan avtomobil düzəltdi
12:27 “Ayaks“ 15 yaşlı futbolçu ilə müqavilə bağladı
12:16 Elza müəlliminin qəbri üstündə

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (63440)
2 PRESS-ANONS (33887)
3 Banan qabığı təbii məlhəmdir (27422)
4 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (26646)
5 Qreyfrutun faydaları və zərərləri (21978)
Bu gün Yel çərşənbəsidir
Tarix: 12.03 | Saat: 11:00 | E-mail | Çapa göndər

Bu gün Azərbaycanda Novruzun üçüncü çərşənbəsi olan Yel çərşənbəsi qeyd edilir.
AMEA Folklor İnstitutunun “Mərasim folkloru” şöbəsindən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, xalq arasında “Külək oyadan çərşənbə”, “Küləkli çərşənbə”, “Yelli çərşənbə” adı ilə də tanınan Yel çərşənbəsi dörd yaradılış ünsüründən biri olan havanın həyatverici gücü ilə bağlıdır.
Külək, hava anlayışları ilə bağlı folklorumuzda çoxşaxəli örnəklərə rast gəlinir. Yazın gəlişini tezləşdirmək üçün Yel babanı nəğmə ilə çağırardılar:
A Yel baba, Yel baba,
Tez gəl, baba, gəl, baba.
Sovur bizim xırmanı,
Atına ver samanı.
Dən dağılıb dağ olsun,
Yel babamız sağ olsun.
A Yel baba, Yel baba,
Qurban sənə, gəl baba.
Qədim inanca görə, Yel baba xırmana gəlməmişdən qabaq oradan buğda, dən götürmək olmazdı. “Sovurulmamış buğda götürənin oğlu ölər, xırman sovurulandan sonra ilk buğda götürənin isə oğlu olar”, deyərdilər.
Yel çərşənbəsinin geniş yayılmış inanclarından biri də bu çərşənbədə niyyət tutulmasıdır. Çərşənbə gecəsi söyüd ağacının altına gedib niyyət edər və Yel babanı çağırardılar. Əgər Yel baba sənin səsini eşidib əssə və söyüdün budaqlarını torpağa toxundursa, diləyin yerinə yetəcək. Yel çərşənbəsinin ayinlərindən biri də həmin gün həyətlərdə yelləncəklərin qurulması və oğul-uşağın, qız-gəlinin yelləncəklərdə yellənməsidir.
Deyilənə görə, Yel çərşənbəsi əsən külək təzəcə çıxmış otları oyadaraq, Novruzun gəlişi barədə xəbərdar edir.
İnanca görə, Yel çərşənbəsində hava təmizlənir. Dörd ilahi başlanğıcdan üçüncüsü olan Yel babanın şərəfinə xüsusi mərasimlər keçirilir, ayinlər icra olunur. Əsən soyuq və isti küləklər yazın gəlişindən xəbər verir. Gün ərzində küləyin bir neçə dəfə dəyişməsi əslində onun özünün - küləyin, havanın təmizlənməsi, yenilənməsi kimi qəbul edilir. Bu çərşənbəyədək sanki mürgüləyən külək oyanır, aləmi dolaşaraq suyu, odu hərəkətə gətirir.
İlaxır çərşənbələrdən üçüncüsü və dördüncüsü ilə bağlı ziddiyyətli məqamlar da var. Bəzən yel və torpaq çərşənbələrindən hansının əvvəl olması mübahisə doğurur. Folklorşünas alim Azad Nəbiyev bu barədə tədqiqatlarında yazırdı ki, ilaxır çərşənbələrdən sonuncunun - Yel çərşənbəsi olması daha çox dini inanclara söykənir. Çünki dini etiqada görə, Allah yaradılış prosesində ən son olaraq hava-yel - yəni nəfəs-ruhdan istifadə edib. İnsana ruhun verilməsi ilə o, canlı varlıq halına gəlib. Lakin xalq inanclarına görə, təbiətdə ən son oyanış torpağa aiddir. Torpağın oyanması ilə həyat yenidən dirçəlir, yaşam prosesi təzələnir. Buna görə də ilaxır çərşənbələrdən üçüncüsü Yel, dördüncü, sonuncu isə Torpaq çərşənbəsi hesab edilir. Bu məntiqlə Yel çərşənbəsi yaranış prosesinin üçüncü mərhələsini əks etdirir. Əgər torpaq və su yaradılışın maddi əsasını təşkil edirsə, od və yel kənar vasitəçi, təkanverici statusunda çıxış edir. Yaradılış mifologiyasında torpaqla suya daha çox stabillik, yellə oda isə dinamiklik, hərəkət xasdır. Bu mənada yel, hava birbaşa ilahi qüvvənin iradəsinin ifadəsi kimi çıxış edir. Əski türk mifoloji mətnlərində bu məntiqdən irəli gələrək yel daha çox antropomorflaşdırılıb, canlı, çevik bir varlıq kimi təsəvvür edilib. Bu təsəvvürlər daha çox "Yel baba" mifik obrazında cəmlənib. Bəzən Yel baba mənfi obrazda xatırlansa da, əksər hallarda müsbət obrazda özünü göstərir.
Qədim inanclarda Yel dağının da adı keçir. İnsanlar ürəklərində hər hansı bir dilək tutub o dağı ziyarət edir, nəzir-niyaz gətirir, qurban kəsirlər. Yel baba kimin nəzirini, qurbanını qəbul etsə, o adam xeyir tapar, arzusuna çatar.
Maraqlıdır ki, "Yel baba" ritual nəğməsində də can üstə olan gənc qız sanki son nəfəsində üzünü küləyə tutub, ölüm xəbərini anasına aparmağı xahiş edir. Ola bilsin ki, ilkin inanclarda Yel baba məhz dünyanın ayrı-ayrı elementləri arasında rabitə yaradan vasitə sayılırdı. Yəqin elə buna görədir ki, Yel çərşənbəsi ilaxır çərşənbələrin üçüncüsü olaraq sonuncu torpaq çərşənbəsi ilə bayram axşamı - Novruz günü arasında bir növ bağlılıq, təbiəti yekun oyanışa hazırlayan çərşənbə hesab edilir.
Xatırladaq ki, bu il Boz aya daxil olan Su çərşənbəsi fevralın 26-sı, Od çərşənbəsi martın 5-i, Yel çərşənbəsi martın 12-i, Torpaq çərşənbəsi (Axır çərşənbə) isə martın 19-da qeyd olunur.
Bayramınız mübarək!

Xəbər 460 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

23.05.2019
Naxçıvanda ənənəvi “Göycə” festivalı keçiriləcək
23.05.2019
Heydər Əliyev Fondu müqəddəs Ramazan ayında rayonlarda iftar süfrələri təşkil edir
23.05.2019
Atəşkəs pozulub
22.05.2019
Atəşkəs pozulub
21.05.2019
Atəşkəs pozulub


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Ayaq masajı edəndə orqanizmdə nə baş verir?
25 MAY  |   12:23
Sümük iliyi yedikdə nə baş verir? - Faydalarını saymaqla bitmir
25 MAY  |   11:48

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər. Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Maya və karbonatla gözəllik
25 MAY  |   12:35
Adi kələmdən yay salatı - Hazırlanma qaydası
25 MAY  |   12:11

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1353

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info