İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

19 MART
17:00 Dodaqlara qulluq edilməsi
16:46 Sızanaqların müalicəsində xalq təbabəti üsulları
16:36 Dəridə çillər və piqment ləkələrinin əmələ gəlmə səbəbləri
16:25 Üzeyir müğənnilərin “Youtube“ saxtakarlığından danışdı
16:14 Püstənin bilmədiyiniz faydaları - cavanlaşma, yaxşı əhval, güclü potensiya
16:00 NASA səmada yanan son meteoru tədqiq edib
15:49 Çin təcili əlaqə üçün günəş batareyası ilə işləyən pilotsuz uçan aparat hazırlayır
15:36 Yaşıl kokteyl - həm detoks, həm də arıqlama. RESEPTLƏR
15:24 Həftədə neçə dəfə ət yemək olar? Həkim tövsiyələri
15:14 Darçınla alma çayı. Çox faydalı!
15:00 Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər.
14:46 Müğənni Damla Həccə gedir
14:39 Bu məhsullar yuxu zamanı arıqlamağa kömək edir
14:25 Beyl “Bavariya“da?
14:15 Atəşkəs pozulub
14:14 İngiltərədə Anqlosakslar dövrünə aid olan qızıl əşyalar tapılıb
14:00 Cücərdilmiş buğdanın şəfaverici gücü. Hər gün yeyin!
13:48 Super yarma KİNOA
13:39 QOVURĞANIN bilmədiyiniz faydaları
13:22 Qrafen əsasında işləyən ilk qurğu təqdim edilə bilər
13:16 Dubayın öz “Şöhrət xiyabanı” olacaq
13:00 Varan “Real“dan ayrılmaq istəyir
12:47 Çinli cərrah xəstədən 3000 kilometr məsafədə beyin əməliyyatı keçirdi
12:39 Alimlər səsi tamamilə boğan material əldə etdi
12:29 Saul Niqes milliyə çağırıldı
12:11 “Arsenal“ Suaresi “Barselona“ya qaytarır
10:17 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşıb
18 MART
14:38 “Gecə evə gələndə əlimdə bıçaqla qalxırdım“ - SƏİDƏDƏN ŞOK AÇIQLAMA
14:29 “Qarabağ” 3-cü dövrənin ən yaxşısıdır
14:16 İş həyatında pis vərdişlər
14:00 İnsan ölümündən əvvəl hansı yuxuları görür? - ALİMLƏRDƏN AÇIQLAMA
13:45 Almeydadan 40-cı qol
13:33 Misirdə humanoid mumiyası tapıldı
13:23 Nobel Sülh Mükafatçısı 16 yaşlı aktivist olacaq
13:11 Boksçumuz Avropa çempionu oldu
13:00 Avstraliyalı alimlər yeni hörümçək növləri aşkar ediblər
12:47 “Barselona“da ciddi itki - Suares 3 həftə oynamayacaq
12:33 Yatmış gözəl mumiyasının sirri açıldı - Azərbaycandan Çinə gedən qadın imiş
12:27 Azərbaycanlı aktyor həmkarı ilə evləndi
12:13 “Aparıcı olduğuma görə məni almırdılar”

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (52592)
2 PRESS-ANONS (33435)
3 Banan qabığı təbii məlhəmdir (26497)
4 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (24089)
5 Qreyfrutun faydaları və zərərləri (18987)
Bu gün Yel çərşənbəsidir
Tarix: 12.03 | Saat: 11:00 | E-mail | Çapa göndər

Bu gün Azərbaycanda Novruzun üçüncü çərşənbəsi olan Yel çərşənbəsi qeyd edilir.
AMEA Folklor İnstitutunun “Mərasim folkloru” şöbəsindən AZƏRTAC-a bildiriblər ki, xalq arasında “Külək oyadan çərşənbə”, “Küləkli çərşənbə”, “Yelli çərşənbə” adı ilə də tanınan Yel çərşənbəsi dörd yaradılış ünsüründən biri olan havanın həyatverici gücü ilə bağlıdır.
Külək, hava anlayışları ilə bağlı folklorumuzda çoxşaxəli örnəklərə rast gəlinir. Yazın gəlişini tezləşdirmək üçün Yel babanı nəğmə ilə çağırardılar:
A Yel baba, Yel baba,
Tez gəl, baba, gəl, baba.
Sovur bizim xırmanı,
Atına ver samanı.
Dən dağılıb dağ olsun,
Yel babamız sağ olsun.
A Yel baba, Yel baba,
Qurban sənə, gəl baba.
Qədim inanca görə, Yel baba xırmana gəlməmişdən qabaq oradan buğda, dən götürmək olmazdı. “Sovurulmamış buğda götürənin oğlu ölər, xırman sovurulandan sonra ilk buğda götürənin isə oğlu olar”, deyərdilər.
Yel çərşənbəsinin geniş yayılmış inanclarından biri də bu çərşənbədə niyyət tutulmasıdır. Çərşənbə gecəsi söyüd ağacının altına gedib niyyət edər və Yel babanı çağırardılar. Əgər Yel baba sənin səsini eşidib əssə və söyüdün budaqlarını torpağa toxundursa, diləyin yerinə yetəcək. Yel çərşənbəsinin ayinlərindən biri də həmin gün həyətlərdə yelləncəklərin qurulması və oğul-uşağın, qız-gəlinin yelləncəklərdə yellənməsidir.
Deyilənə görə, Yel çərşənbəsi əsən külək təzəcə çıxmış otları oyadaraq, Novruzun gəlişi barədə xəbərdar edir.
İnanca görə, Yel çərşənbəsində hava təmizlənir. Dörd ilahi başlanğıcdan üçüncüsü olan Yel babanın şərəfinə xüsusi mərasimlər keçirilir, ayinlər icra olunur. Əsən soyuq və isti küləklər yazın gəlişindən xəbər verir. Gün ərzində küləyin bir neçə dəfə dəyişməsi əslində onun özünün - küləyin, havanın təmizlənməsi, yenilənməsi kimi qəbul edilir. Bu çərşənbəyədək sanki mürgüləyən külək oyanır, aləmi dolaşaraq suyu, odu hərəkətə gətirir.
İlaxır çərşənbələrdən üçüncüsü və dördüncüsü ilə bağlı ziddiyyətli məqamlar da var. Bəzən yel və torpaq çərşənbələrindən hansının əvvəl olması mübahisə doğurur. Folklorşünas alim Azad Nəbiyev bu barədə tədqiqatlarında yazırdı ki, ilaxır çərşənbələrdən sonuncunun - Yel çərşənbəsi olması daha çox dini inanclara söykənir. Çünki dini etiqada görə, Allah yaradılış prosesində ən son olaraq hava-yel - yəni nəfəs-ruhdan istifadə edib. İnsana ruhun verilməsi ilə o, canlı varlıq halına gəlib. Lakin xalq inanclarına görə, təbiətdə ən son oyanış torpağa aiddir. Torpağın oyanması ilə həyat yenidən dirçəlir, yaşam prosesi təzələnir. Buna görə də ilaxır çərşənbələrdən üçüncüsü Yel, dördüncü, sonuncu isə Torpaq çərşənbəsi hesab edilir. Bu məntiqlə Yel çərşənbəsi yaranış prosesinin üçüncü mərhələsini əks etdirir. Əgər torpaq və su yaradılışın maddi əsasını təşkil edirsə, od və yel kənar vasitəçi, təkanverici statusunda çıxış edir. Yaradılış mifologiyasında torpaqla suya daha çox stabillik, yellə oda isə dinamiklik, hərəkət xasdır. Bu mənada yel, hava birbaşa ilahi qüvvənin iradəsinin ifadəsi kimi çıxış edir. Əski türk mifoloji mətnlərində bu məntiqdən irəli gələrək yel daha çox antropomorflaşdırılıb, canlı, çevik bir varlıq kimi təsəvvür edilib. Bu təsəvvürlər daha çox "Yel baba" mifik obrazında cəmlənib. Bəzən Yel baba mənfi obrazda xatırlansa da, əksər hallarda müsbət obrazda özünü göstərir.
Qədim inanclarda Yel dağının da adı keçir. İnsanlar ürəklərində hər hansı bir dilək tutub o dağı ziyarət edir, nəzir-niyaz gətirir, qurban kəsirlər. Yel baba kimin nəzirini, qurbanını qəbul etsə, o adam xeyir tapar, arzusuna çatar.
Maraqlıdır ki, "Yel baba" ritual nəğməsində də can üstə olan gənc qız sanki son nəfəsində üzünü küləyə tutub, ölüm xəbərini anasına aparmağı xahiş edir. Ola bilsin ki, ilkin inanclarda Yel baba məhz dünyanın ayrı-ayrı elementləri arasında rabitə yaradan vasitə sayılırdı. Yəqin elə buna görədir ki, Yel çərşənbəsi ilaxır çərşənbələrin üçüncüsü olaraq sonuncu torpaq çərşənbəsi ilə bayram axşamı - Novruz günü arasında bir növ bağlılıq, təbiəti yekun oyanışa hazırlayan çərşənbə hesab edilir.
Xatırladaq ki, bu il Boz aya daxil olan Su çərşənbəsi fevralın 26-sı, Od çərşənbəsi martın 5-i, Yel çərşənbəsi martın 12-i, Torpaq çərşənbəsi (Axır çərşənbə) isə martın 19-da qeyd olunur.
Bayramınız mübarək!

Xəbər 81 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

19.03.2019
Atəşkəs pozulub
18.03.2019
Kür çayı üzərindəki körpü əsaslı bərpadan sonra istifadəyə verilib
18.03.2019
Aprelin 1-dən etibarən yaşa görə müavinətlər 80 faizə yaxın artırılacaq
18.03.2019
Övladlığagötürmə ilə bağlı yeni qaydaların layihəsi hazırlanır
18.03.2019
Atəşkəs pozulub


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Püstənin bilmədiyiniz faydaları - cavanlaşma, yaxşı əhval, güclü potensiya
19 MART  |   16:14
Yaşıl kokteyl - həm detoks, həm də arıqlama. RESEPTLƏR
19 MART  |   15:36

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər. Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Maraqlı FOTOlar

QADIN SAATI

Dodaqlara qulluq edilməsi
19 MART  |   17:00
Sızanaqların müalicəsində xalq təbabəti üsulları
19 MART  |   16:46

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1345

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info