İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

14 SENTYABR
13:00 Saç telini qalınlaşdırmaq üçün belə edin
12:47 Mixəyin müalicəvi təsirləri
12:38 “Barselona” ciddi itki var – 6 həftə oynamayacaq
12:28 Bu gün dünya çempionatı başlayır
12:14 Röyadan övladı ilə bağlı DUYĞULANDIRAN ETİRAF: Təəssüflər olsun ki, ...
12:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
11:45 Suares heyətdədir
11:33 İnternet istifadəçiləri payız istirahəti üçün ən yaxşı ölkələri seçiblər
11:23 Arxeoloqlardan yeni tapıntılar: ibtidai insanların...
11:12 Yüz yaşını qeyd edən yaponların sayı 70 min nəfəri ötüb
10:27 Günün qoroskopu
10:17 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşıb
10:06 Atəşkəs pozulub
13 SENTYABR
18:00 Klopp birinci oldu
17:46 Arktikada yeni ada və boğaz tapıldı
17:33 Qırışları yox edən möcüzəli maska
17:25 Dərinin gözəlliyi üçün ZEYTUN YAĞI maskaları
17:12 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
17:00 Yulaf yarmasından peçenye
16:46 Ev şəraitində üzün dərin təmizlənməsi
16:33 Premyer Liqada ayın ən yaxşısı seçildi
16:25 Dünyanın ən yaxşı universitetləri açıqlandı
16:14 Abbas Əhməd Bakıya qayıtdı
16:00 Min dərdə dərman imiş - Dadı acı olsa da...
15:47 Min bir dərdin dərmanı olan doşab haqqında bilmədikləriniz...
15:39 Çuğundurun bitib tükənməyən, bilmədiyiniz faydaları...
15:24 Xoşbəxt sevgili olmaq üçün 5 QAYDA
15:15 Folqanı ev işlərində belə istifadə edin
15:00 Oynaq ağrılarına sarıköklə SON -İNANILMAZ FAYDASI
14:47 Kartofun ağciyərə inanılmaz faydası
14:35 Pendirin xarab olmasını istəmirsinizsə, belə saxlayın - QAYDA
14:25 Qaraciyəri təmizləyən və işini yaxşılaşdıran MƏHSULLAR
14:13 Dərinin yağlılığını necə azaltmaq olar? 3 TƏBİİ VASİTƏ
14:00 Musiqinin ürək sağlamlığına faydaları
13:46 “Evimə heç qohumum olan kişilər də gələ bilməz“ - Məleykə Əsədova
13:33 Sakit okeanın suları təhlükəli səviyyəyə qədər istiləşib
13:25 “Starship” robot arabası tələbələrə yemək çatdıracaq
13:12 Avropa klublarından 5,79 milyardlıq transfer
13:00 “Çelsi“də 4 illik müqavilə
12:49 “Mənim qeyrətli qızım...“

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (80337)
2 PRESS-ANONS (34585)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (30533)
4 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29061)
5 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (26342)
Acı xatirələrimiz silinə bilər
Tarix: 19.09 | Saat: 19:42 | E-mail | Çapa göndər

Hamımızın keçmişində unutmaq istədiyimiz nələr isə var - pis ayrılıqlar, travmatik təcrübələr, itki. Nə qədər cəhd etməyimizə baxmayaraq, bu xatirələr bizi təqib etməyə davam edə bilər, bəzən narahatlıq, fobiyalar, post-travmatik stress kimi hallara səbəb ola bilərlər. İndi alimlər bizim yaddaşımızın həmişə düşündüyümüzün əksinə, daimi olmadığını kəşf etdiklərindən, onu həmişəlik dəyişə biləcəklər.
Əslində, tədqiqatçılar indi yalnız heyvanlarda yox, insanlarda da xatirələri hansı yolla silmək, dəyişdirmək və hətta yaddaş implantasiyasını reallaşdırmağı müəyyənləşdiriblər. Həftə sonu PBS sənədli filmi yaddaşda qeyd edildiyi kimi, piss hissələri unutmaq üçün beynimizi yeniləyəcək olan dərmanlar meydana çıxmaqdadır. Bunun biraz elmi fantastika kimi səslənməyinin səbəbi təmiz zəkanın əbədi günəşi və tam xatırlama adlı filmlərdə bizim yaddaşımızın dəyişdirilməsi ideyalarının uzun zaman oynanılmasıdır.
Milli.Az yasilelm.com-a istinadən bildirir ki, amma son bir neçə on illikdə nevroloji görüntüləmə (scanning) texnologiyasının inkişafı sayəsində biz bu texnologiyaların (və ya buna oxşar bir şey) reallığa çevrilməsinə sizin düşündüyünüzdən daha yaxınıq.
Beləliklə, siz yaddaşınızı necə silirsiniz?
Bunu anlamaq üçün ilk növbədə beynimizdə xatirələrin necə formalaşdığını və saxlanıldığını anlamaq lazımdır. Keçmişdə elm adamları xatirələrin nevroloji fayl kabineti kimi bir nöqtədə saxlanıldığını düşünürdülər, amma onlar artiq anlayıblar ki, bizim sahib olduğumuz hər bir xatirəmiz beyindəki mövcud əlaqələrdə kilidləniblər.
Sadə şəkildə izah etsək, zülallar beyin hüceyrələrimizi inkişaf etmək və yeni əlaqələr yaratmaq üçün stimullaşdırdıqda yaddaş meydana gəlir - eynilə fikrin dövr etməsini də dəyişir.
Bu baş verdikdə yaddaş bizim zehnimizdə saxlanılır. Biz onun haqqında təkrar fikirləşənə və yaxud ona yenidən qayıdana qədər, o orada qalmaqda davam edəcək. Bura qədər hər şey çox sadədir. Ancaq bir çox insanlar anlamırlar ki, uzunmüddətli yaddaş sabit deyil. Əslində, hər dəfə bir xatirəyə qayıtdığımız zaman yaddaş yenidən fəqli şəkildə təkrarlanır və əvvəlkindən daha güclü və daha canlı vəziyyətə qayıdır.
Bu proses "yenidən birləşmə" kimi tanınır. Bizim xatirələrimizin zamanla bəzən niyə dəyişdiyini izah edir. Məsələn, əgər siz velosipedinizdən yıxılmısınızsa, hər dəfə onu xatırlayır və məyus olursunuz. Beləliklə, siz qorxu və kədər kimi emosiyalarla həmin xatirə arasındakı əlaqələri yenidən bərpa edirsiniz. Nəhayət bir velosiped haqqında düşünmək, sizi qorxutmaq üçün kifayətdir. Bundan əlavə, əksəriyyətimizdə bir zaman travmatik olan yaddaşın illər sonra gülməli olması təcrübəsi var.
Yenidən birləşmə prosesi çox vacibdir. Çünki bu elm adamlarının bizim yaddaşımıza girmək və onu "kəsmək" nöqtəsidir. Tədqiqat yaddaşın ,bir şüşə kimi bərkiməzdən əvvəl ərimiş formada olduğunu nəzərə alaraq manipulyasiyasını təklif edir. Riçard Qrey Teleqraf üçün izah edir - "Xatirə yenidən xatirlananda, təkrar ərimiş vəziyyətdə olur və beləliklə, o bir daha yenilənmədən əvvəl dəyişdirilə bilər".
İndi çoxsaylı işlər göstərmişdir ki, norepinefrin adlanan kinmyəvi maddəni dayandırmaqla - bu maddə döyüş və ya uçuş reaksiyasında iştirak edir və tərli ovuclar, güclü ürək döyüntüləri kimi simptomları tətikləməyə cavabdehdir - tədqiqatçılar travmatik xatirələri "yumşalda" və onların neqativ emosiyalarla əlaqəsini dayandıra bilərlər.
Məsələn, keçən ilin sonunda Niderlanddan olan tədqiqatçılar göstərdilər ki, neropinefrinin qarşısını almaq üçün "propranolol" adlı bir dərman vasitəsindən istifadə etməklə araxnofobların hörümçək qorxusunu aradan qaldıra bilmişdilər.
Bunu anlamaq üçün komanda araxnofobların üç qrupunu götürmüşdür. Bu qruplardan ikisinə onların hörümçəklərlə bağlı qorxulu xatirələrini canlandırmaq üçün, şüşə bankada tarantul göstərildi və sonra onlara propranolol və yaxud plasebo verildi. Üçüncü qrupa hörümçəkləri göstərmədən sadəcə propranolol verildi. Bu, dərmanın özlüyündə onların qorxularını azaltmaq məsuliyyətinin mümkünlüyü fikrini aradan qaldırmaq üçün idi. Növbəti bir neçə ay ərzində qrupların hamısına yeni tarantul təqdim olundu və onların qorxu reaksiyaları ölçüldü. Nəticələr çox inanılmaz idi.
Plasebo verilən qrup və hörümçəyi görməzdən əvvəl propranolol verilənlərin qorxu səviyyəsində heç bir dəyişiklik yox idi, hörümçəyi gördükdən sonra dərman verilənlər isə bir neçə gün içində tarantula toxuna bilirdilər. Üç ay ərzində onların bir çoxu hörümçəyi rahat tuta bilirdilər. Hətta bir ildən sonra da onların bu qorxusu geri qayıtmamışdı. Sanki onların qorxusu silinmişdi.
Eyni dərman 2007-ci ildə keçmiş travma qurbanları ilə də test edilmişdir. İştirakçılara on gün müddətində, hər gün propranolol və ya plasebo verildi və onlardan özlərinə aid travmatik hadisənin xatirələrini təsvir etmək istənildi. Dərman verilən insanlar təcrübələrini unutmadılar, lakin bir həftə keçdikdən sonra onlar bu haqda əvvəlkindən olduqca daha az stresslə danışırdılar. Oxşar üsuldan siçanlar üzərində onların yaddaşlarına toxunmadan elektrik şoku ilə bağlı olan səsi "unutdurmaq" üçün istifdə olunmuşdur.
İndiyə kimi tədqiqatçılar etik təsirlərə görə insanların yaddaşını tamamilə silməyə cəhd etməyiblər (ən azından biz belə bilirik). Lakin sübutlar düzgün dərmanların birlikdə istifadəsi və xatırlama təlimləri vasitəsilə bunun mümkün olacağını irəli sürür. Bəlkə də elm adamlarının insanlara belə asanlıqla yalançı xatirələr implant etməsi daha çox narahatlıq doğurandır. Psixoloq Julia Shou göstərmişdir ki, eyni yenidən birləşdirmə prosesindən istifadə edərək insanlara heç vaxt törətmədikləri bir cinayəti xatırlatmaq, hətta onları qondarma hadisəyə dair canlı detallarla təmin etmək də mümkündür. Bu da elmi nəticənin mənfi tərəfi hesab oluna bilər. Bu yaddaş dəyişikliyi artıq mümkündür və əlavə tədqiqatlar da aparılmaqdadır.
İndi real sual budur: Biz bu biliklərlə nə edirik?
Yaddaş Xakerlərinin yaradıcısı Maykl Biks CoCreate-ə bildirib ki, nəticə olaraq onların məqsədi, "Təmiz Zəkanın Əbədi Günəşində" olduğu kimi insanların acı xatirələrini tamamilə silmək deyil, sadəcə onları daha az kədərli etmək üçün sıxışdırmaqdır. Çünki onlar xatirələrdən daha çox bizim hafizəmizdə olan birləşmələrdir ki, bizi incidir.
Ən əsası isə, tədqiqatlar göstərir ki, alimlər tezliklə narahatlıq, fobiyalar və TSSP problemi olan insanların müalicəsinə kömək edə biləcəklər.
Biks deyir: "Xatirələri yenidən yazmaq onları yeniləməyə imkan verir. Amma unutmaqda məqsəd sadəcə sabit diski təmizləmək deyil. Xoşagəlməz şeyləri unutmaq qabiliyyəti bizə özümüz haqqında onunla yaşaya biləcəyimiz bir hekayə yaratmağa imkan verir".

Xəbər 367 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

14.09.2019
İnternet istifadəçiləri payız istirahəti üçün ən yaxşı ölkələri seçiblər
14.09.2019
Arxeoloqlardan yeni tapıntılar: ibtidai insanların...
14.09.2019
Yüz yaşını qeyd edən yaponların sayı 70 min nəfəri ötüb
13.09.2019
Arktikada yeni ada və boğaz tapıldı
13.09.2019
Dünyanın ən yaxşı universitetləri açıqlandı


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Mixəyin müalicəvi təsirləri
14 SENTYABR  |   12:47
Min dərdə dərman imiş - Dadı acı olsa da...
13 SENTYABR  |   16:00

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Saç telini qalınlaşdırmaq üçün belə edin
14 SENTYABR  |   13:00
Qırışları yox edən möcüzəli maska
13 SENTYABR  |   17:33

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1358

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info