İnternational Press Center
012 537 16 13; 050 245 94 94
BEYNƏLXALQ
MƏTBUAT MƏRKƏZİ
 

XƏBƏR LENTİ

20 NOYABR
10:48 “Onları bağışlamıram“ - Flora Kərimova
10:41 10 yaşlı gimnastımız Mina Abbasova beynəlxalq turnirin ikincisi olub
10:33 Badminton üzrə Respublika Çempionatında 96 idmançı mübarizə aparacaq
10:23 Avropa çempionatına vəsiqə qazanan 20 komanda
19 NOYABR
18:00 “Ali təhsilli kimya-biologiya müəllimiyəm, gözəl vizajistəm, yaxşı “şofer“əm” - Afət Fərmanqızı
17:45 Mina sevgilisindən danışdı: “Barışmaq istəmirəm“
17:36 Pərvizdən sonra o da başına tük əkdirdi
17:29 Kefir maskası ilə gözəlləşin!
17:14 Uşaqlarda vegetativ-damar distoniyası xəstəliyi
17:09 “İlk görüşdə dedi ki, səninlə evlənəcəm“ - məşhur cütlük tanışlıqlarından danışdı
17:00 Qırışları açan banan maskası
16:49 Appendisit və onun ağırlaşmaları
16:48 Masallı güləşçiləri XXV ənənəvi respublika turnirinin qalibi olublar
16:35 Dəridə rəng fərqini aradan qaldıran maska
16:25 Şahmat üzrə “King Salman World Cup” dünya çempionatı Moskvada keçiriləcək
16:15 Dərini qışa hazırlayan maskalar
16:00 Xiyardan makiyaj təmizləyən vasitə hazırlayın!
15:44 Yağlı saçlarla necə mübarizə aparmalı?
15:39 Quruyub çatlayan dodaqlar üçün maskalar
15:27 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA
15:12 İzzət Bağırovun bacısı qızı ilə YENİ FOTOSU
15:00 Azərbaycanlı hakim Çempionlar Liqasının oyununa təyinat alıb
14:47 Hepatit zamanı qida rejimi
14:37 Kalium elementi qan təzyiqini azaldır
14:22 Ürəyin işemik xəstəliyi (ÜİX)
14:14 Azərbaycan millisi “Avro 2020”nin seçmə mərhələsində sonuncu oyununu keçirəcək
14:00 Budo döyüş növləri üzrə açıq Astara çempionatına yekun vurulub
13:49 Osteoporoz - “lal epidemiya“
13:39 Dodaq kənarlarında çatlar, toyuq korluğu, quru dəri... - Sizdə bu VİTAMİN çatışmır
13:28 Alimlərdən buzu əritmək üçün yeni kəşf
13:15 Çində nəhəng külək generatoru hazırlanıb
13:00 Marsda həyat olub
12:49 Əməkdar artistin 30 il əvvəlki FOTOsu - Tanınmaz dərəcədə DƏYİŞİB
12:35 “Zirə“nin futbolçusu Əlcəzairə qarşı oynadı
12:23 Yığmamız Ukrayna ilə üz-üzə
12:13 Xuraman Şuşalı 4-cü övladı üçün Afrikada qurban kəsdirdi
10:30 Günün qoroskopu
10:18 Dünya birjalarında neftin qiyməti ucuzlaşıb
10:07 Atəşkəs pozulub
18 NOYABR
18:00 Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

TOP 5

1 Qanda şəkərin hansı göstəricisi diabet diaqnozudur? (90188)
2 PRESS-ANONS (34878)
3 Qız uşaqları üçün saç düzümləri - FOTO (32264)
4 Tüpürcək vəzi iltihabı və müalicəsi (30625)
5 Banan qabığı təbii məlhəmdir (29712)
Acı xatirələrimiz silinə bilər
Tarix: 19.09 | Saat: 19:42 | E-mail | Çapa göndər

Hamımızın keçmişində unutmaq istədiyimiz nələr isə var - pis ayrılıqlar, travmatik təcrübələr, itki. Nə qədər cəhd etməyimizə baxmayaraq, bu xatirələr bizi təqib etməyə davam edə bilər, bəzən narahatlıq, fobiyalar, post-travmatik stress kimi hallara səbəb ola bilərlər. İndi alimlər bizim yaddaşımızın həmişə düşündüyümüzün əksinə, daimi olmadığını kəşf etdiklərindən, onu həmişəlik dəyişə biləcəklər.
Əslində, tədqiqatçılar indi yalnız heyvanlarda yox, insanlarda da xatirələri hansı yolla silmək, dəyişdirmək və hətta yaddaş implantasiyasını reallaşdırmağı müəyyənləşdiriblər. Həftə sonu PBS sənədli filmi yaddaşda qeyd edildiyi kimi, piss hissələri unutmaq üçün beynimizi yeniləyəcək olan dərmanlar meydana çıxmaqdadır. Bunun biraz elmi fantastika kimi səslənməyinin səbəbi təmiz zəkanın əbədi günəşi və tam xatırlama adlı filmlərdə bizim yaddaşımızın dəyişdirilməsi ideyalarının uzun zaman oynanılmasıdır.
Milli.Az yasilelm.com-a istinadən bildirir ki, amma son bir neçə on illikdə nevroloji görüntüləmə (scanning) texnologiyasının inkişafı sayəsində biz bu texnologiyaların (və ya buna oxşar bir şey) reallığa çevrilməsinə sizin düşündüyünüzdən daha yaxınıq.
Beləliklə, siz yaddaşınızı necə silirsiniz?
Bunu anlamaq üçün ilk növbədə beynimizdə xatirələrin necə formalaşdığını və saxlanıldığını anlamaq lazımdır. Keçmişdə elm adamları xatirələrin nevroloji fayl kabineti kimi bir nöqtədə saxlanıldığını düşünürdülər, amma onlar artiq anlayıblar ki, bizim sahib olduğumuz hər bir xatirəmiz beyindəki mövcud əlaqələrdə kilidləniblər.
Sadə şəkildə izah etsək, zülallar beyin hüceyrələrimizi inkişaf etmək və yeni əlaqələr yaratmaq üçün stimullaşdırdıqda yaddaş meydana gəlir - eynilə fikrin dövr etməsini də dəyişir.
Bu baş verdikdə yaddaş bizim zehnimizdə saxlanılır. Biz onun haqqında təkrar fikirləşənə və yaxud ona yenidən qayıdana qədər, o orada qalmaqda davam edəcək. Bura qədər hər şey çox sadədir. Ancaq bir çox insanlar anlamırlar ki, uzunmüddətli yaddaş sabit deyil. Əslində, hər dəfə bir xatirəyə qayıtdığımız zaman yaddaş yenidən fəqli şəkildə təkrarlanır və əvvəlkindən daha güclü və daha canlı vəziyyətə qayıdır.
Bu proses "yenidən birləşmə" kimi tanınır. Bizim xatirələrimizin zamanla bəzən niyə dəyişdiyini izah edir. Məsələn, əgər siz velosipedinizdən yıxılmısınızsa, hər dəfə onu xatırlayır və məyus olursunuz. Beləliklə, siz qorxu və kədər kimi emosiyalarla həmin xatirə arasındakı əlaqələri yenidən bərpa edirsiniz. Nəhayət bir velosiped haqqında düşünmək, sizi qorxutmaq üçün kifayətdir. Bundan əlavə, əksəriyyətimizdə bir zaman travmatik olan yaddaşın illər sonra gülməli olması təcrübəsi var.
Yenidən birləşmə prosesi çox vacibdir. Çünki bu elm adamlarının bizim yaddaşımıza girmək və onu "kəsmək" nöqtəsidir. Tədqiqat yaddaşın ,bir şüşə kimi bərkiməzdən əvvəl ərimiş formada olduğunu nəzərə alaraq manipulyasiyasını təklif edir. Riçard Qrey Teleqraf üçün izah edir - "Xatirə yenidən xatirlananda, təkrar ərimiş vəziyyətdə olur və beləliklə, o bir daha yenilənmədən əvvəl dəyişdirilə bilər".
İndi çoxsaylı işlər göstərmişdir ki, norepinefrin adlanan kinmyəvi maddəni dayandırmaqla - bu maddə döyüş və ya uçuş reaksiyasında iştirak edir və tərli ovuclar, güclü ürək döyüntüləri kimi simptomları tətikləməyə cavabdehdir - tədqiqatçılar travmatik xatirələri "yumşalda" və onların neqativ emosiyalarla əlaqəsini dayandıra bilərlər.
Məsələn, keçən ilin sonunda Niderlanddan olan tədqiqatçılar göstərdilər ki, neropinefrinin qarşısını almaq üçün "propranolol" adlı bir dərman vasitəsindən istifadə etməklə araxnofobların hörümçək qorxusunu aradan qaldıra bilmişdilər.
Bunu anlamaq üçün komanda araxnofobların üç qrupunu götürmüşdür. Bu qruplardan ikisinə onların hörümçəklərlə bağlı qorxulu xatirələrini canlandırmaq üçün, şüşə bankada tarantul göstərildi və sonra onlara propranolol və yaxud plasebo verildi. Üçüncü qrupa hörümçəkləri göstərmədən sadəcə propranolol verildi. Bu, dərmanın özlüyündə onların qorxularını azaltmaq məsuliyyətinin mümkünlüyü fikrini aradan qaldırmaq üçün idi. Növbəti bir neçə ay ərzində qrupların hamısına yeni tarantul təqdim olundu və onların qorxu reaksiyaları ölçüldü. Nəticələr çox inanılmaz idi.
Plasebo verilən qrup və hörümçəyi görməzdən əvvəl propranolol verilənlərin qorxu səviyyəsində heç bir dəyişiklik yox idi, hörümçəyi gördükdən sonra dərman verilənlər isə bir neçə gün içində tarantula toxuna bilirdilər. Üç ay ərzində onların bir çoxu hörümçəyi rahat tuta bilirdilər. Hətta bir ildən sonra da onların bu qorxusu geri qayıtmamışdı. Sanki onların qorxusu silinmişdi.
Eyni dərman 2007-ci ildə keçmiş travma qurbanları ilə də test edilmişdir. İştirakçılara on gün müddətində, hər gün propranolol və ya plasebo verildi və onlardan özlərinə aid travmatik hadisənin xatirələrini təsvir etmək istənildi. Dərman verilən insanlar təcrübələrini unutmadılar, lakin bir həftə keçdikdən sonra onlar bu haqda əvvəlkindən olduqca daha az stresslə danışırdılar. Oxşar üsuldan siçanlar üzərində onların yaddaşlarına toxunmadan elektrik şoku ilə bağlı olan səsi "unutdurmaq" üçün istifdə olunmuşdur.
İndiyə kimi tədqiqatçılar etik təsirlərə görə insanların yaddaşını tamamilə silməyə cəhd etməyiblər (ən azından biz belə bilirik). Lakin sübutlar düzgün dərmanların birlikdə istifadəsi və xatırlama təlimləri vasitəsilə bunun mümkün olacağını irəli sürür. Bəlkə də elm adamlarının insanlara belə asanlıqla yalançı xatirələr implant etməsi daha çox narahatlıq doğurandır. Psixoloq Julia Shou göstərmişdir ki, eyni yenidən birləşdirmə prosesindən istifadə edərək insanlara heç vaxt törətmədikləri bir cinayəti xatırlatmaq, hətta onları qondarma hadisəyə dair canlı detallarla təmin etmək də mümkündür. Bu da elmi nəticənin mənfi tərəfi hesab oluna bilər. Bu yaddaş dəyişikliyi artıq mümkündür və əlavə tədqiqatlar da aparılmaqdadır.
İndi real sual budur: Biz bu biliklərlə nə edirik?
Yaddaş Xakerlərinin yaradıcısı Maykl Biks CoCreate-ə bildirib ki, nəticə olaraq onların məqsədi, "Təmiz Zəkanın Əbədi Günəşində" olduğu kimi insanların acı xatirələrini tamamilə silmək deyil, sadəcə onları daha az kədərli etmək üçün sıxışdırmaqdır. Çünki onlar xatirələrdən daha çox bizim hafizəmizdə olan birləşmələrdir ki, bizi incidir.
Ən əsası isə, tədqiqatlar göstərir ki, alimlər tezliklə narahatlıq, fobiyalar və TSSP problemi olan insanların müalicəsinə kömək edə biləcəklər.
Biks deyir: "Xatirələri yenidən yazmaq onları yeniləməyə imkan verir. Amma unutmaqda məqsəd sadəcə sabit diski təmizləmək deyil. Xoşagəlməz şeyləri unutmaq qabiliyyəti bizə özümüz haqqında onunla yaşaya biləcəyimiz bir hekayə yaratmağa imkan verir".

Xəbər 468 dəfə oxundu



 

Bölməyə aid digər xəbərlər

19.11.2019
Alimlərdən buzu əritmək üçün yeni kəşf
19.11.2019
Çində nəhəng külək generatoru hazırlanıb
19.11.2019
Marsda həyat olub
18.11.2019
XOŞBƏXT ÖVLAD BÖYÜTMƏK ÜÇÜN 10 MƏSLƏHƏT
18.11.2019
NƏNƏ-BABALARLA NƏVƏLƏR BİR-BİRLƏRİNƏ PSİXOLOJİ KÖMƏK EDİR


Şərh əlavə olunmayıb

 
Layihənin adı:Mətbuatda, sosial mediada milli-mənəvi dəyərlərin və etik normaların qorunmasına dair təşəbbüslərin dəstəklənməsi
Sakinlərin İcra hakimiyyətləri ilə bağlı məlumatlılıq səviyyələri yetərli deyil
05 İYUL  |   12:00
Dövlət qurumlarının internet resursları vətəndaşlara necə xidmət göstərir?
06 İYUN  |   17:08
Yerli icra hakimiyyətlərinin saytları necə işləyir?
31 MAY  |   16:00

SAĞLAMLIQ

Uşaqlarda vegetativ-damar distoniyası xəstəliyi
19 NOYABR  |   17:14
Appendisit və onun ağırlaşmaları
19 NOYABR  |   16:49

Fotogalereya

Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA Kompüteriniz üçün maraqlı FOTOSESSİYA

QADIN SAATI

Kefir maskası ilə gözəlləşin!
19 NOYABR  |   17:29
Qırışları açan banan maskası
19 NOYABR  |   17:00

ON-LINE MÜRACƏT

Videogalereya

Gülməli maşın şəkilləri - video Plastik qablardan möhtəşəm əl işləri  - video Gözlər haqqında maraqlı faktlar - video Ən gülməli uşaqlar - video

Sorğu

Dünyaca məşhur əsərlərdən hansını oxumusunuz?
Ovod - Etel Lilian Voyniç
Cinayət və cəza - Fyodor Mixayloviç Dostoyevski
Hərb və Sülh - Lev Tolstoy
Martin Eden - Cek London
Hamlet - Uilyam Şekspir

  Nəticələr!    İştirak edənlər: 1368

Arxiv

© Copyright 2013 Beynəlxalq Mətbuat Mərkəzi
AZ1073,Bakı,Yasamal,Mətbuat,23
Telefon: (+994 12) 537-16-13;  Faks:(+994 12) 510-39-46
Müəllif hüquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mütləqdir. Məlumat internet səhifələrində istifadə edildikdə müvafiq keçidin qoyulması mütləqdir. Designed by inetlab.info